మాటలతో కాదు… త్యాగంతో, పోరాటంతోనే స్వాతంత్ర్యం సాధ్యమని నమ్మిన అగ్ని శిఖరమే నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్రలో ఆయన పేరు వినగానే ధైర్యం, దేశభక్తి, త్యాగం అనే పదాలు సహజంగానే గుర్తుకొస్తాయి. “నాకు రక్తం ఇవ్వండి… నేను మీకు స్వాతంత్ర్యం ఇస్తాను” అనే ఆవేశపూరిత పిలుపుతో కోట్లాది భారతీయుల హృదయాల్లో స్వేచ్ఛ కోసం అగ్ని రాజేశారు. మాటలతో కాదు, కార్యాచరణతోనే బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాన్ని వణికించిన విప్లవ వీరుడు ఆయన. 1897 జనవరి 23న ఒడిశాలోని కటక్లో జన్మించిన సుభాష్ చంద్రబోస్ బాల్యం నుంచే అసాధారణ ప్రతిభ, క్రమశిక్షణ, దేశభక్తితో ఎదిగారు. విద్యాభ్యాసంలో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచి, ఇంగ్లాండ్లో జరిగిన ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ఐసీఎస్) పరీక్షలో ఉన్నత స్థానం సాధించారు. అప్పట్లో ఐసీఎస్ ఉద్యోగం భారతీయులకు అత్యున్నత గౌరవప్రదమైన ఉద్యోగం. కానీ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సేవ చేయడం కన్నా బానిసత్వం నుంచి దేశాన్ని విముక్తం చేయడమే తన జీవిత లక్ష్యమని భావించిన నేతాజీ ఆ ఉద్యోగాన్ని త్యజించారు. ఇది ఆయన త్యాగ స్వభావానికి తొలి ఘన నిదర్శనం. దేశానికి తిరిగొచ్చిన అనంతరం జాతీయ ఉద్యమంలో క్రియాశీలంగా పాల్గొని కాంగ్రెస్ పార్టీలో కీలక స్థానాన్ని సంపాదించారు. మహాత్మా గాంధీ నాయకత్వంలో నడిచిన అహింసా మార్గాన్ని గౌరవించినప్పటికీ, అది మాత్రమే సరిపోదని, అవసరమైతే సాయుధ పోరాటం కూడా చేయాల్సిందేనని నేతాజీ గట్టిగా విశ్వసించారు. ఈ సిద్ధాంత భేదాలే ఆయనను కాంగ్రెస్ ప్రధాన స్రవంతి నుంచి కొంత దూరం చేశాయి. అయినప్పటికీ దేశ విముక్తి లక్ష్యమే ఆయన జీవితానికి ధ్యేయంగా నిలిచింది. బ్రిటిష్ నిఘా మధ్య నుంచే తప్పించుకొని జర్మనీ, జపాన్ల సహాయంతో భారత జాతీయ సైన్యాన్ని – ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ను పునర్నిర్మించారు. సైనిక శిక్షణ పొందిన వేలాది భారతీయ యువకులతో ఒక క్రమబద్ధమైన సేనను నిర్మించి, “దిల్లీ చలో” అనే నినాదంతో ముందుకు నడిపించారు. ఇది కేవలం యుద్ధ నినాదం కాదు… బ్రిటిష్ పాలనకు ప్రత్యక్ష సవాల్. ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ చేసిన దాడులు, పోరాటాలు బ్రిటిష్ సేనల్లో భయం పుట్టించాయి. భారత సైన్యంలో పనిచేసిన అనేక మంది సైనికులు కూడా నేతాజీ ప్రభావంతో తిరుగుబాటు భావనతో నిండిపోయారు. సింగపూర్లో ‘ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వం’ను ఏర్పాటు చేసి తాత్కాలిక స్వతంత్ర భారత ప్రభుత్వాధినేతగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. స్వంత కరెన్సీ, తపాలా స్టాంపులు, జాతీయ గీతం, జెండాతో ఓ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడం అప్పటి ప్రపంచ చరిత్రలోనే అరుదైన ఘట్టం. ఇది భారతదేశం నిజంగా స్వతంత్రంగా నిలబడగలదనే ఆశను ప్రజల్లో బలంగా నాటింది. “జై హింద్” అనే నినాదం కూడా నేతాజీ నుంచే దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపించింది. 1945 ఆగస్టు 18న తైవాన్ సమీపంలో జరిగిన విమాన ప్రమాదంలో నేతాజీ మరణించారనే వార్త దేశాన్ని శోకసంద్రంలో ముంచింది. అయితే ఆయన మరణం నేటికీ మిస్టరీగానే మిగిలిపోయింది. నిజంగా ఆ ప్రమాదంలోనే ఆయన మరణించారా? లేక గోప్యంగా ఇంకెక్కడైనా జీవించారా? అనే సందేహాలు ఇప్పటికీ అనేక పరిశోధనలకు కారణమవుతున్నాయి. ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన అనేక కమిషన్లు కూడా ఈ రహస్యాన్ని పూర్తిగా వీడలేకపోయాయి. నేడు నేతాజీ జయంతి. దేశం కోసం తన జీవితం మొత్తాన్ని అంకితం చేసిన ఈ మహానాయకుడిని స్మరించుకునే పవిత్ర ఘట్టం. ఆయన చూపిన ధైర్యం, త్యాగం, ఆత్మవిశ్వాసం, దేశభక్తి భారత యువతకు శాశ్వత ప్రేరణ. మాటలకన్నా కార్యాచరణ గొప్పదని, స్వాతంత్ర్యం భిక్షగా రాదు… పోరాటంతోనే వస్తుందనే సత్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పిన నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్, భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో అజరామరుడిగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.
